Schenking aan de wetenschap - wat u moet weten!

Er bestaan verschillende soorten "Schenkingen aan de wetenschap". Vooreerst denken we aan het schenken van organen voor transplantatie of van weefsels. U kan bij leven in een wilsbeschikking opnemen of u schenking van organen of weefsels wenst of als u zich daartegen verzet. Wettelijk gezien is elke burger donor, tenzij hier in leven verzet werd betekend. In de praktijk zullen artsen altijd voorafgaand vragen of de nabestaanden al dan niet verzet aantekenen tegen het afstaan van organen of weefsels. Als artsen het niet aangewezen vinden de nabestaanden te vragen of er bezwaar is tegen het doneren van organen of weefsels zullen ze u hierover ook geen vragen stellen.

U kan ook contact opnemen met één van de Belgische universiteiten (al dan niet via een uitvaartondernemer) om uw lichaam te schenken aan de wetenschap. Dit is een daad die u bij leven moet doen en waarvan de universiteit u als donor ook bij leven bevestigd dat uw lichaam aanvaard wordt door de universiteit. U stopt deze bevestiging best bij uw e-Id, zodat deze bij uw overlijden vlug teruggevonden wordt. In dit geval gebruikt men uw stoffelijk overschot voor een brede waaier van wetenschappelijke toepassingen. Als uw stoffelijk overschot niet langer dienstig kan zijn voor wetenschappelijk onderzoek wordt het "vrijgegeven". Elke universiteit hanteert hier een andere werkwijze: soms kan u ervoor kiezen dat de universiteit uw lichaam behoudt en zelf instaat voor begrafenis of crematie (een keuze die u vooraf en in leven moet maken), soms komt uw lichaam terug naar de nabestaanden of kan u kiezen tussen beide.

In de dagelijkse praktijk merken we dat er toch nog heel wat misverstanden zijn over het schenken van het lichaam aan de wetenschap.

a) Na uw overlijden moet uw lichaam "zo vlug mogelijk" naar de universiteit overgebracht worden. "Zo vlug mogelijk" is een elastisch begrip: het varieert van "binnen de 24 uur" tot "binnen enkele dagen". Uw lichaam moet wel zo vlug mogelijk gekoeld bewaard worden. De ene universiteit laat niet toe dat uw lichaam verzorgd wordt voor begroeting, de andere wel. Ook hier verschilt het dus of er na uw overlijden al dan niet nog begroeting mogelijk is.

b) Op het moment van het overlijden is de universiteit niet verplicht om uw lichaam te aanvaarden, zelfs al was er voorafgaand een aanvaarding. Dit kan bv. het geval zijn als u om het leven kwam door een ongeval, een besmettelijke ziekte, als uw lichaam in verregaande toestand van ontbinding werd aangetroffen of als u in het buitenland overleed. Maar het kan ook eenvoudigweg omdat de universiteit geen plaats meer heeft om uw lichaam te aanvaarden, het betreffende departement gesloten is wegens vakantie (en dus ook niet bereikbaar is) of er al op uw lichaam een autopsie werd uitgevoerd omdat uw doodsoorzaak door het Parket van de Procureur des Konings onderworpen werd aan nader onderzoek.

c) Dat u geen kosten hebt als u uw lichaam schenkt aan de wetenschap is misschien één van de vaakst gehoorde misvattingen. Uw lichaam wordt door de begrafenisondernemer die uw lichaam ophaalt in opdracht van de universiteit immers niet thuis opgehaald, maar altijd bij een uitvaartondernemer. De overbrenging van uw stoffelijk overschot van de plaats van overlijden naar het uitvaartcentrum waar het opgehaald wordt is ten laste van de nabestaanden. Uit uw overlijden volgt ook dat er een aangifte van overlijden en bijkomende administratie is. De kosten hiervan zijn ook ten laste van de nalatenschap. Uw lichaam moet ook meestal gekist vertrekken naar de universiteit. Deze kist gebruikt de universiteit dan naderhand om wat van u rest te begraven, te cremeren of terug te bezorgen aan de nabestaanden. Ook deze kist is ten laste van uw nalatenschap. Zodra uw lichaam van bij de uitvaartondernemer naar de universiteit vertrekt hebt u geen verdere kosten, maar als uw lichaam na verloop van tijd vrijgegeven wordt en terugkomt is alle verdere nazorg van begraven of cremeren ten laste van uw nalatenschap.

Als u zich goed wenst te informeren over een schenking van uw lichaam aan de wetenschap kan u zich altijd laten bijstaan door een uitvaartondernemer, zodat voor u een sluitende regeling wordt uitgewerkt, volledig naar uw eigen wensen.